Akordy na słuch: jak dziecko ma odróżnić dur od moll, a potem zmniejszony i zwiększony

Rozpoznawanie akordów ze słuchu zaczyna się w klasie 2 od pary dur–moll i kończy w klasie 7 na pięciu rodzajach akordów septymowych. Większość dzieci zatrzymuje się na etapie „wesoły–smutny”, bo nikt nie pokazał im, czego właściwie mają słuchać. Oto sposób, który działa w domu bez instrumentu.

Wesoły i smutny – i co dalej

Skojarzenie z nastrojem jest dobre na start: trójdźwięk durowy brzmi jasno, molowy ciemniej. W klasie 2 to wystarczy. Problem pojawia się, gdy do pary dochodzi trójdźwięk zmniejszony (też „smutny”, tylko bardziej niespokojny) i zwiększony („dziwny”). Nastrój przestaje rozróżniać, trzeba zacząć słyszeć budowę.

Słuchaj dolnej tercji

Trójdźwięk to dwie tercje ułożone jedna na drugiej. O tym, czy akord jest durowy, czy molowy, decyduje dolna tercja: wielka w durze, mała w mollu. Dlatego najpierw ćwiczcie samo rozpoznawanie tercji wielkiej i małej (w Solfeżyku: Interwały → zestaw „od prymy do kwinty”), a dopiero potem akordy. Gdy dziecko słyszy akord rozłożony (dźwięk po dźwięku), niech zanuci dwa pierwsze dźwięki i powie, czy to tercja wielka, czy mała. To jest cała tajemnica.

Zmniejszony i zwiększony

Trójdźwięk zmniejszony to dwie tercje małe: brzmi ciasno, „chce się rozwiązać”. Zwiększony to dwie tercje wielkie: brzmi szeroko, jakby się rozpadał, i nie ma w nim kwinty czystej. Dzieci szybko łapią go jako „akord z filmu o duchach”. Ćwiczcie parami: dur kontra zwiększony (różnią się tylko górnym dźwiękiem), moll kontra zmniejszony. Po tygodniu dołóżcie wszystkie cztery naraz.

Przewroty: słuchaj basu

Od klasy 4 dochodzą przewroty. Ten sam trójdźwięk durowy ma trzy postaci: zasadniczą (w basie pryma), sekstową (w basie tercja) i kwartsekstową (w basie kwinta). Rodzaj akordu (dur/moll) nadal słychać po barwie, przewrót poznaje się po najniższym dźwięku. Trik: dziecko nuci bas, potem nuci prymę (tę, która „brzmi jak dom”), i sprawdza, czy to ten sam dźwięk. Jeśli tak: postać zasadnicza. Jeśli bas jest o tercję wyżej: przewrót I. Jeśli o kwintę: przewrót II. W Solfeżyku zestaw „przewroty dur i moll” gra akord najpierw rozłożony, potem razem; w rozłożonym bas jest pierwszym dźwiękiem.

Dominanta septymowa

D7 to trójdźwięk durowy z dodaną septymą małą, czyli cztery dźwięki. Najłatwiej ją poznać po tym, że „nie chce stać w miejscu”: po D7 ucho czeka na tonikę. W klasie 5 wystarczy odróżnić D7 od trójdźwięków, w klasie 6 dochodzą jej przewroty (D_6/5, D_4/3, D₂), a w klasie 7 pozostałe akordy septymowe. Zasada ta sama: najpierw rodzaj po barwie, potem przewrót po basie.

Plan na trzy tygodnie

1. Tydzień 1: tercja wielka i mała (interwały), potem dur–moll rozłożone. 10 przykładów dziennie.
2. Tydzień 2: cztery rodzaje trójdźwięków, najpierw rozłożone, pod koniec tygodnia „tylko razem”.
3. Tydzień 3: przewroty dur i moll (klasy 4+), zawsze zaczynając od nucenia basu.